Aandachtsgebieden zijn gebieden waar mensen binnenshuis, zonder aanvullende maatregelen onvoldoende beschermd zijn tegen de gevaren die in de omgeving kunnen optreden. Voorbeelden van die gevaren zijn warmtestraling (brand), overdruk (explosie) en concentratie giftige stoffen in de lucht (gifwolk). De aandachtsgebieden maken deze gevaren zichtbaar. Binnen de aandachtsgebieden is extra aandacht nodig om aanwezigen te beschermen tegen mogelijke incidenten met gevaarlijke stoffen.

Er zijn drie soorten aandachtsgebieden: 

  • Brandaandachtsgebied; 
  • Explosieaandachtsgebied; 
  • Gifwolkaandachtsgebied. 

In deze animatie worden aandachtsgebieden kort uitgelegd. 

Aandachtsgebieden laten dus zien waar extra aandacht nodig is om aanwezigen te beschermen tegen mogelijke ongevallen bij activiteiten met gevaarlijke stoffen. De beleidsambitie van de Rijksoverheid is dat de inzichtelijkheid die de aandachtsgebieden bieden, bijdraagt aan een tijdige en expliciete bestuurlijke afweging. Deze afweging is gericht op het treffen van de maatregelen die nodig zijn om mens, milieu en economie voldoende te beschermen.

Wat is het doel van een aandachtsgebied?

Met de Omgevingswet verschuift de start van het denkproces over omgevingsveiligheid van vrijwel aan het eind van het proces dat doorlopen wordt bij de ontwikkeling van een gebied, naar het begin van het proces. De aandachtsgebieden helpen daarbij. Deze gebieden worden getoond op een kaart  zodat in 1 oogopslag duidelijk wordt welke gevaren waar zijn. Daardoor heeft het bevoegd gezag bij het nemen van besluiten over het toedelen van functies aan locaties (ruimtelijke ordening) de risico’s van activiteiten met gevaarlijke stoffen meteen in beeld.

Wat te doen binnen een aandachtsgebied

Het bevoegd gezag heeft de ruimte om binnen kaders eigen afwegingen te maken over de kwaliteit en bescherming van de fysieke leefomgeving. Bestuurlijke afwegingsruimte biedt het bevoegd gezag (het decentrale bestuur) ruimte om regelgeving toe te spitsen op de lokale situatie en de lokale ambities.
Bij het evenwichtig toedelen van functies aan locaties is het waarborgen van de veiligheid van groot belang. Uit veiligheidsoogpunt heeft het toelaten van nieuwe gebouwen buiten een aandachtsgebied de voorkeur. Blijft bouwen binnen een aandachtsgebied wenselijk, dan zijn meerdere maatregelen denkbaar om de veiligheid te kunnen waarborgen. Deze maatregelen zijn:

  • Afstand houden tot de risicobron;
  • Risicocommunicatie. Bij een incident is het belangrijk dat omwonenden op de juiste manier handelen om zichzelf en anderen in veiligheid te brengen. Bestuurders en bedrijven kunnen daaraan bijdragen door goede handelingsperspectieven te bieden: wat kunnen bewoners zelf doen om veilig te blijven? Voor omwonenden is het belangrijk dat zij bij een incident goede informatie krijgen, bijvoorbeeld over de precieze locatie van het incident en de richting waarin het gevaar zich verspreidt. Daar kunnen toegankelijke apps in voorzien;
  • Beperken personendichtheden in de omgeving van de risicobron;
  • Vlucht- en schuilmogelijkheden;
  • Omgevingsmaatregelen. Denk hierbij aan een greppel of drempel om de verspreiding van een plasbrand te beïnvloeden of een wal die bij een explosie scherven tegen houdt en wellicht zelfs de drukgolf deels kan afbuigen. Dergelijke omgevingsmaatregelen kunnen, door de bescherming die ze bieden, de kwaliteitseisen die worden gesteld aan vlucht- en schuilmogelijkheden verminderen;
  • Aanvullende bouwmaatregelen.

Bepalen aandachtsgebieden

Bevoegd gezag is samen met de omgevingsdiensten hard aan het werk om de aandachtsgebieden op tijd in beeld te hebben. Het Ministerie van IenW ondersteunt dit: er is een voorziening ontwikkeld waarmee de provincies samen met de BRZO-RUD's de aandachtsgebieden voor de 400 BRZO-bedrijven kan laten bepalen. Inmiddels zijn de gegevens van ongeveer de helft van de BRZO-bedrijven aangeleverd en zijn de aandachtsgebieden bepaald. Ook de gemeenten zijn samen met omgevingsdiensten hard bezig om voor de overige 400 bedrijven de benodigde informatie te verzamelen, zodat ook die aandachtsgebieden op tijd bekend zijn. Bekijk hoeveel aandachtsgebieden al berekend zijn.